Τι έπεσε φέτος

Η Οικονομία Προσανατολισμού (ΑΟΘ) εξετάστηκε τη Δευτέρα 8 Ιουνίου 2026. Το Θέμα Α είχε πέντε προτάσεις Σωστού–Λάθους και δύο πολλαπλής επιλογής (μέσο μεταβλητό κόστος, κρατικός προϋπολογισμός). Το Θέμα Β ζήτησε θεωρία από τις οικονομικές διακυμάνσεις (ύφεση, άνοδος/άνθηση) με το διάγραμμα του κύκλου. Το Θέμα Γ ήταν μια κλασική Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων με έναν συντελεστή (εργασία), κόστος ευκαιρίας, ΑΕΠ και ποσοστό ανεργίας. Το Θέμα Δ κινήθηκε στη ζήτηση–προσφορά: εύρεση συναρτήσεων από ελαστικότητα, ανώτατη τιμή με «καπέλο», ελαστικότητα τόξου, εισοδηματική ελαστικότητα και κοινό διάγραμμα. Θέματα προσιτά, με απαίτηση για καθαρή μεθοδολογία και προσοχή στους υπολογισμούς.

Το πλήρες κείμενο των θεμάτων (με τον πίνακα της ΚΠΔ), όπως δόθηκε από το Υπουργείο Παιδείας, βρίσκεται εδώ (PDF).

Παρακάτω παραθέτουμε τα ερωτήματα όπως ακριβώς δόθηκαν και τις ενδεικτικές λύσεις των οικονομολόγων του Φροντιστηρίου Ορδίτη.

Τα θέματα

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ – ΘΕΜΑ Α

Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας το γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση και δίπλα του τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη.
α. Οι δαπάνες για καύσιμα ανήκουν στο σταθερό κόστος της επιχείρησης.
β. Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Α.Ε.Π.) δεν περιλαμβάνει την αξία της παραγωγής που αφορά στην ιδιοκατανάλωση.
γ. Η επιχείρηση δεν προσφέρει για τιμές που είναι μικρότερες από το μέσο μεταβλητό κόστος.
δ. Το μέσο σταθερό κόστος παραμένει σταθερό, όταν μεταβάλλεται η παραγωγή.
ε. Ο ρυθμός πληθωρισμού το 2024 ήταν 5%, ενώ το 2025 ήταν 3%. Αυτό σημαίνει ότι το 2025 το γενικό επίπεδο τιμών μειώθηκε σε σχέση με το 2024. Μονάδες 15

Για τις παρακάτω προτάσεις Α2 και Α3, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της κάθε πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Α2. Το μεταβλητό κόστος (VC) των 60 μονάδων ενός προϊόντος είναι 120 χρηματικές μονάδες (χ.μ.). Όταν η παραγωγή αυξάνεται κατά 20 μονάδες, το μεταβλητό κόστος (VC) γίνεται 200 χ.μ.· τότε το μέσο μεταβλητό κόστος (AVC) των 75 μονάδων προϊόντος είναι: α. 4 β. 3,5 γ. 2,4 δ. 2 Μονάδες 5

Α3. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τα ετήσια δημόσια έσοδα και τις δημόσιες δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού μιας υποθετικής οικονομίας (Έτος 2025, σε εκατομμύρια ευρώ): Φόροι περιουσίας 145 · Δημόσιες επενδύσεις 210 · Φόροι δαπάνης 215 · Φόροι εισοδήματος 500 · Μισθοί δημοσίων υπαλλήλων 320 · Μεταβιβαστικές πληρωμές 110 · Στρατιωτικές δαπάνες 300 · Δασμοί εισαγόμενων προϊόντων 90. Ο κρατικός προϋπολογισμός είναι: α. πλεονασματικός κατά 10 εκατ. ευρώ. β. πλεονασματικός κατά 430 εκατ. ευρώ. γ. πλεονασματικός κατά 190 εκατ. ευρώ. δ. ελλειμματικός κατά 170 εκατ. ευρώ. Μονάδες 5

ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ – ΘΕΜΑ Β

Β1. α. Από τις φάσεις των οικονομικών κύκλων να περιγράψετε τη φάση της ύφεσης και τη φάση της ανόδου ή άνθησης (μονάδες 18). β. Να σχεδιάσετε το διάγραμμα, στο οποίο απεικονίζονται οι φάσεις ενός οικονομικού κύκλου στη μακροχρόνια ανοδική τάση της οικονομίας (μονάδες 7). Μονάδες 25

ΟΜΑΔΑ ΤΡΙΤΗ – ΘΕΜΑ Γ

Έστω μια υποθετική οικονομία Ω, στην οποία παράγονται μόνο δύο αγαθά, το Χ και το Ψ, με δεδομένη τεχνολογία. Η οικονομία χρησιμοποιεί μόνο τον συντελεστή παραγωγής «εργασία» και οι εργαζόμενοι απασχολούνται πλήρως και αποδοτικά. Το εργατικό δυναμικό της οικονομίας ανέρχεται σε 10.000 άτομα. Κάθε άτομο του εργατικού δυναμικού, όταν απασχολείται στην παραγωγή του αγαθού Χ, παράγει σταθερά 40 μονάδες και, όταν απασχολείται στην παραγωγή του αγαθού Ψ, παράγει σταθερά 20 μονάδες. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τρεις συνδυασμοί της Καμπύλης Παραγωγικών Δυνατοτήτων (Κ.Π.Δ.) της οικονομίας: Α (Χ = 0, Ψ = ;), Β (Χ = ;, Ψ = ;), Γ (Χ = ;, Ψ = 0), με κενά για το Κόστος Ευκαιρίας του αγαθού Ψ (ΚΕΨ) μεταξύ Α–Β και Β–Γ.

Γ1. Να μεταφέρετε τον πίνακα στο τετράδιό σας και να συμπληρώσετε τα κενά όπου υπάρχει ερωτηματικό, παρουσιάζοντας αναλυτικά τους υπολογισμούς και λαμβάνοντας υπόψη ότι στον συνδυασμό Β οι εργαζόμενοι κατανέμονται εξίσου (ίδιος αριθμός εργαζομένων) στην παραγωγή των δύο αγαθών. Μονάδες 6

Γ2. Να προσδιορίσετε τον αλγεβρικό τύπο της Καμπύλης Παραγωγικών Δυνατοτήτων (Κ.Π.Δ.) της οικονομίας (μονάδες 4) και να τη σχεδιάσετε (μονάδα 1). Μονάδες 5

Γ3. Εάν η τιμή του αγαθού Χ είναι 3 χ.μ. και του αγαθού Ψ είναι 5 χ.μ., να υπολογίσετε το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Α.Ε.Π.) σε τρέχουσες τιμές, όταν παράγεται ο μέγιστος συνδυασμός, με ποσότητα παραγωγής του αγαθού Χ ίση με 60.000 μονάδες. Μονάδες 6

Γ4. Εάν η υποθετική οικονομία Ω παύει να λειτουργεί σε συνθήκες πλήρους απασχόλησης και τώρα παράγεται ο εφικτός συνδυασμός Χ = 40.000 και Ψ = 140.000, να υπολογίσετε το ποσοστό της ανεργίας. Μονάδες 8

ΟΜΑΔΑ ΤΕΤΑΡΤΗ – ΘΕΜΑ Δ

Οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς στην αγορά ενός αγαθού Χ είναι γραμμικές. Η γραφική παράσταση της συνάρτησης ζήτησης τέμνει τον κατακόρυφο άξονα των τιμών (P) στο 40 και τον οριζόντιο άξονα των ποσοτήτων (Q) στο 80. Στο σημείο ισορροπίας Ε, η τιμή είναι PE = 10 χ.μ. και η ελαστικότητα προσφοράς ES = 2/3.

Δ1. Να προσδιορίσετε τους τύπους των συναρτήσεων ζήτησης και προσφοράς. Μονάδες 6

Δ2. Το κράτος προκειμένου να προστατεύσει τις ευπαθείς κοινωνικές ομάδες επιβάλλει ανώτατη τιμή PA στο αγαθό Χ. Η πολιτική αυτή όμως έχει ως αποτέλεσμα οι καταναλωτές τώρα να αγοράζουν το αγαθό στην παράνομη αγορά και συγκεκριμένα με μέγιστο «καπέλο» ύψους 15 χ.μ. Δεδομένου ότι η συνάρτηση ζήτησης είναι QD = 80 − 2P και η συνάρτηση προσφοράς είναι QS = 20 + 4P, να υπολογίσετε την ανώτατη τιμή που επιβλήθηκε από το κράτος. Μονάδες 5

Δ3. Η καμπύλη ζήτησης του αγαθού μετατοπίζεται και το νέο σημείο ισορροπίας που προκύπτει είναι το Ε΄(PE΄ = 15, QE΄ = 80). Έστω το σημείο Γ(10, QD΄Γ) της νέας γραμμικής συνάρτησης ζήτησης. Εάν η ελαστικότητα ζήτησης του τόξου Ε΄Γ είναι EDΕ΄Γ = −5/17, να προσδιοριστεί ο τύπος της νέας συνάρτησης ζήτησης QD΄. Μονάδες 5

Δ4. Η καμπύλη ζήτησης QD΄ (του ερωτήματος Δ3) μετατοπίστηκε λόγω μεταβολής του εισοδήματος των καταναλωτών. Να υπολογίσετε την ποσοστιαία μεταβολή του εισοδήματος, εάν είναι γνωστό ότι η εισοδηματική ελαστικότητα στην αρχική τιμή ισορροπίας (PE = 10) είναι EY = 2,5. Μονάδες 4

Δ5. Να απεικονίσετε σε ένα κοινό διάγραμμα τις συναρτήσεις ζήτησης και τη συνάρτηση προσφοράς του αγαθού Χ, δείχνοντας τα σημεία ισορροπίας και το σημείο Γ. Μονάδες 5

Ενδεικτικές λύσεις – Θέμα Α

Α1. α. Λάθος (τα καύσιμα είναι μεταβλητό κόστος) · β. Σωστό · γ. Σωστό · δ. Λάθος (το AFC = FC/Q μειώνεται συνεχώς όσο αυξάνεται η παραγωγή) · ε. Λάθος (το γενικό επίπεδο τιμών αυξήθηκε και το 2025, απλώς με μικρότερο ρυθμό – επιβράδυνση του πληθωρισμού, όχι αποπληθωρισμός).

Α2 – γ. Από 60 σε 80 μονάδες το VC αυξάνεται κατά 80 χ.μ., δηλαδή το οριακό κόστος στο διάστημα αυτό είναι MC = 80/20 = 4 χ.μ. ανά μονάδα. Για 75 μονάδες: VC = 120 + 15·4 = 180 χ.μ. ⇒ AVC = 180/75 = 2,4 χ.μ.

Α3 – α. Δημόσια έσοδα: 145 + 215 + 500 + 90 = 950. Δημόσιες δαπάνες: 210 + 320 + 110 + 300 = 940. Έσοδα − Δαπάνες = +10 ⇒ πλεονασματικός κατά 10 εκατ. ευρώ.

Ενδεικτικές λύσεις – Θέμα Β

Β1. α. Ύφεση: Είναι η φάση κατά την οποία η οικονομική δραστηριότητα βρίσκεται σε συνεχή πτώση. Η συνολική ζήτηση μειώνεται, οι επιχειρήσεις περιορίζουν την παραγωγή τους, το πραγματικό προϊόν και το εισόδημα μειώνονται, η ανεργία αυξάνεται, οι επενδύσεις συρρικνώνονται, τα κέρδη μειώνονται ή μετατρέπονται σε ζημίες και πολλές επιχειρήσεις κλείνουν. Οι τιμές παραμένουν σταθερές ή μειώνονται, η αισιοδοξία των επιχειρηματιών υποχωρεί και η οικονομία οδηγείται προς το κατώτατο σημείο του κύκλου (κρίση), από όπου αρχίζει η ανάκαμψη. Άνοδος ή άνθηση: Είναι η φάση κατά την οποία η οικονομική δραστηριότητα αυξάνεται συνεχώς. Η συνολική ζήτηση μεγαλώνει, οι επιχειρήσεις αυξάνουν την παραγωγή, οι επενδύσεις και η απασχόληση ανεβαίνουν, η ανεργία μειώνεται, τα εισοδήματα και τα κέρδη αυξάνονται και το κλίμα αισιοδοξίας ενισχύει νέες επενδύσεις. Καθώς η οικονομία πλησιάζει την πλήρη απασχόληση των παραγωγικών συντελεστών, εμφανίζονται στενότητες και πληθωριστικές πιέσεις, μέχρι την κορύφωση, το ανώτατο σημείο του κύκλου, μετά το οποίο αρχίζει η κάμψη.
β. Το διάγραμμα (σχ. 9.1 του σχολικού βιβλίου): στον οριζόντιο άξονα ο χρόνος, στον κατακόρυφο το πραγματικό ΑΕΠ· μια ανερχόμενη ευθεία δείχνει τη μακροχρόνια τάση και γύρω της μια κυματοειδής καμπύλη με διαδοχικές φάσεις: άνοδος (άνθηση) → κορύφωση → κάμψη (ύφεση) → κατώτατο σημείο (κρίση) → ανάκαμψη → νέα άνοδος, με κάθε κορυφή και κάθε «πυθμένα» υψηλότερα από τα προηγούμενα λόγω της ανοδικής τάσης.

Ενδεικτικές λύσεις – Θέμα Γ

Γ1. Μέγιστη παραγωγή Χ: 10.000 × 40 = 400.000 μονάδες· μέγιστη παραγωγή Ψ: 10.000 × 20 = 200.000 μονάδες.
Συνδυασμός Α: Χ = 0, Ψ = 200.000.
Συνδυασμός Β: 5.000 εργαζόμενοι σε κάθε αγαθό ⇒ Χ = 5.000 × 40 = 200.000, Ψ = 5.000 × 20 = 100.000.
Συνδυασμός Γ: Χ = 400.000, Ψ = 0.
Κόστος ευκαιρίας του Ψ: ΚΕΨ = |ΔΧ|/|ΔΨ|. Α→Β: 200.000/100.000 = 2. Β→Γ: 200.000/100.000 = 2. Το κόστος ευκαιρίας είναι σταθερό (για κάθε μονάδα Ψ θυσιάζονται 2 μονάδες Χ), όπως αναμένεται όταν κάθε εργαζόμενος έχει σταθερή παραγωγικότητα και στα δύο αγαθά.

Γ2. Αφού το ΚΕ είναι σταθερό, η ΚΠΔ είναι ευθεία. Εργαζόμενοι στο Χ: LX = X/40, στο Ψ: LΨ = Ψ/20, με LX + LΨ = 10.000 ⇒ X/40 + Ψ/20 = 10.000 ⇒ X = 400.000 − 2Ψ (ισοδύναμα Ψ = 200.000 − X/2). Διάγραμμα: ευθεία που ενώνει το σημείο (Χ = 0, Ψ = 200.000) με το (Χ = 400.000, Ψ = 0), με το Β(200.000, 100.000) στο μέσο της.

Γ3. Μέγιστος συνδυασμός με Χ = 60.000: Ψ = 200.000 − 60.000/2 = 170.000. ΑΕΠ = 60.000 × 3 + 170.000 × 5 = 180.000 + 850.000 = 1.030.000 χ.μ.

Γ4. Εργαζόμενοι για Χ = 40.000: 40.000/40 = 1.000· για Ψ = 140.000: 140.000/20 = 7.000. Απασχολούμενοι 8.000, άνεργοι 10.000 − 8.000 = 2.000. Ποσοστό ανεργίας = 2.000/10.000 × 100 = 20 %.

Ενδεικτικές λύσεις – Θέμα Δ

Δ1. Ζήτηση: ευθεία με P = 40 όταν Q = 0 και Q = 80 όταν P = 0 ⇒ QD = 80 − 2P (ή P = 40 − Q/2). Στην ισορροπία PE = 10 ⇒ QE = 80 − 20 = 60. Προσφορά QS = γ + δP: ES = δ·P/Q ⇒ 2/3 = δ·10/60 ⇒ δ = 4. Από την ισορροπία 60 = γ + 4·10 ⇒ γ = 20. Άρα QD = 80 − 2P και QS = 20 + 4P.

Δ2. Στην ανώτατη τιμή PA (< 10) προσφέρεται QS = 20 + 4PA. Η τιμή της παράνομης αγοράς PΠ είναι αυτή στην οποία οι καταναλωτές ζητούν ακριβώς αυτή την ποσότητα: 80 − 2PΠ = 20 + 4PA ⇒ PΠ = 30 − 2PA. Καπέλο = PΠ − PA = 30 − 3PA = 15 ⇒ PA = 5 χ.μ. (Έλεγχος: QS = 40, PΠ = 20, καπέλο 15 ✓.)

Δ3. Νέα γραμμική ζήτηση QD΄ = α − βP που διέρχεται από Ε΄(15, 80) και Γ(10, QΓ). Ελαστικότητα τόξου: ED = (ΔQ/ΔP) · [(P1 + P2)/2] / [(Q1 + Q2)/2] = −β · (15 + 10)/(80 + QΓ) = −5/17, ενώ από τη γραμμικότητα QΓ = 80 + 5β. Αντικαθιστώντας: 25β/(160 + 5β) = 5/17 ⇒ 425β = 800 + 25β ⇒ β = 2 ⇒ QΓ = 90. Από το Ε΄: 80 = α − 2·15 ⇒ α = 110. Άρα QD΄ = 110 − 2P.

Δ4. Στην τιμή P = 10 η ζητούμενη ποσότητα από 60 (αρχική ζήτηση) έγινε 90 (νέα ζήτηση, σημείο Γ): ΔQ/Q = 30/60 = 0,5 = 50 %. EY = (ΔQ/Q)/(ΔY/Y) ⇒ 2,5 = 0,5/(ΔY/Y) ⇒ ΔY/Y = 0,2 ⇒ το εισόδημα αυξήθηκε κατά 20 % (το αγαθό είναι κανονικό/πολυτελείας, EY > 1).

Δ5. Στο διάγραμμα (P κατακόρυφα, Q οριζόντια): η QD = 80 − 2P από το (0, 40) ως το (80, 0)· η QD΄ = 110 − 2P παράλληλη προς τα δεξιά, από το (0, 55) ως το (110, 0)· η QS = 20 + 4P ανερχόμενη από το (20, 0). Σημεία: Ε(60, 10) τομή QD–QS, Ε΄(80, 15) τομή QD΄–QS, Γ(90, 10) πάνω στην QD΄ στο ύψος της αρχικής τιμής ισορροπίας.

Τι μας δίδαξαν τα θέματα του 2026

  • Η θεωρία κρίνει το 40 % του βαθμού. Το Θέμα Β ζήτησε δύο φάσεις του κύκλου και το διάγραμμα – όποιος είχε «στρωμένα» τα κεφάλαια 9 και 10 εξασφάλισε 25 μονάδες.
  • ΚΠΔ με έναν συντελεστή: ξεκινάμε πάντα από τους εργαζόμενους (LX + LΨ = L) – από εκεί βγαίνουν ο αλγεβρικός τύπος, το ΑΕΠ και η ανεργία.
  • Ανώτατη τιμή και «καπέλο»: η σχέση καπέλο = Pπαράνομη − PA οδηγεί σε μία εξίσωση με έναν άγνωστο.
  • Ελαστικότητα τόξου: χρησιμοποιούμε μέσες τιμές (P1+P2)/2 και (Q1+Q2)/2 – η απλή σημειακή ελαστικότητα δίνει λάθος αποτέλεσμα.

Στο Φροντιστήριο Ορδίτη, στην Κάτω Αχαΐα, προετοιμάζουμε τους μαθητές όλων των τάξεων Γυμνασίου και Λυκείου σε όλα τα μαθήματα, με την ΑΟΘ να διδάσκεται με έμφαση στη θεωρία «λέξη προς λέξη» και σε επαναληπτικές ασκήσεις ζήτησης–προσφοράς, κόστους και ΚΠΔ.

Πηγή θεμάτων: Υπουργείο Παιδείας – Πανελλαδικές 2026, Οικονομία Προσανατολισμού ΓΕΛ. Οι λύσεις είναι ενδεικτικές και συντάχθηκαν από τους οικονομολόγους του Φροντιστηρίου Ορδίτη.