Τι έπεσε φέτος

Η Ιστορία Προσανατολισμού εξετάστηκε τη Δευτέρα 8 Ιουνίου 2026. Η Ομάδα Πρώτη κινήθηκε σε γνωστά μονοπάτια: τρεις ιστορικοί όροι (Εθνικές γαίες, Οργανικός Νόμος, Εθνικόν Κομιτάτον), πέντε προτάσεις Σωστού–Λάθους και δύο ερωτήσεις ανάπτυξης από την οικονομία και το προσφυγικό. Η Ομάδα Δεύτερη ζήτησε συνδυασμό γνώσεων και πηγών για τα πελατειακά δίκτυα της προεπαναστατικής περιόδου (Γ1) και για το εμπόριο του Πόντου τον 19ο–αρχές 20ού αιώνα (Δ1). Θέματα «βατά» για τον μαθητή που είχε διαβάσει ολόκληρο το βιβλίο, με απαιτήσεις στη σωστή αξιοποίηση των πηγών.

Το πλήρες κείμενο των θεμάτων, όπως δόθηκε από το Υπουργείο Παιδείας, βρίσκεται εδώ (PDF).

Παρακάτω παραθέτουμε τα ερωτήματα όπως ακριβώς δόθηκαν και τις ενδεικτικές απαντήσεις των φιλολόγων του Φροντιστηρίου Ορδίτη.

Τα θέματα

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΘΕΜΑ Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων ιστορικών όρων: α. Εθνικές γαίες β. Οργανικός Νόμος γ. Εθνικόν Κομιτάτον Μονάδες 15

ΘΕΜΑ Α2. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας το γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε πληροφορία και δίπλα του τη λέξη Σωστό, αν η πληροφορία είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πληροφορία είναι λανθασμένη:
α. Θεμελιωτής και πρώτος διοικητής της Εθνικής Τράπεζας (1841) υπήρξε ο Εϋνάρδος.
β. Με το Σύνταγμα του 1864 ορίστηκε ως πολίτευμα της Ελλάδας η συνταγματική μοναρχία.
γ. Στις βουλευτικές εκλογές του Νοεμβρίου του 1920 ηττήθηκε το κόμμα των Φιλελευθέρων.
δ. Το Σύνταγμα της Κρητικής Πολιτείας συντάχθηκε κατά το πρότυπο του ισχύοντος τότε ελληνικού συντάγματος.
ε. Κατά την περίοδο της αρμοστείας του Αλ. Ζαΐμη επανήλθε η πολιτική ομαλότητα στην Κρήτη. Μονάδες 10

ΘΕΜΑ Β1. Ποια προϊόντα εξήγαγε η Ελλάδα κατά τον πρώτο αιώνα της ανεξαρτησίας της και ποια ήταν η σημασία του καθενός στο σύνολο των ελληνικών εξαγωγών; Μονάδες 15

ΘΕΜΑ Β2. Ποιες ήταν οι επιπτώσεις από την άφιξη των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής στην εθνολογική σύσταση του πληθυσμού της Ελλάδας; Μονάδες 10

ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ

ΘΕΜΑ Γ1. Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις και τις πληροφορίες από τα κείμενα που σας δίνονται, να αναφέρετε: α. τους λόγους για τους οποίους οι Έλληνες προχώρησαν στην οργάνωση πελατειακών δικτύων κατά την προεπαναστατική περίοδο (μονάδες 13) και β. τον ρόλο της οικογένειας στη διαμόρφωση των πελατειακών δικτύων κατά την ίδια περίοδο (μονάδες 12). Μονάδες 25

ΚΕΙΜΕΝΟ Α
Ο βαυαρός λόγιος Friedrich Thiersch, που έχει έρθει σε στενή επαφή με ελληνικές πολιτικές ομάδες το 1832, έδωσε μια κλασική περιγραφή του συστήματος των πελατειακών σχέσεων:
«Για να κατανοήσει κανείς τη φύση αυτού του συστήματος των πελατειακών σχέσεων και τις υποχρεώσεις που επέβαλλε στους προστάτες, πρέπει να κατανοήσει σε ποια κατάσταση είχαν αφήσει την κοινωνία στην Ελλάδα οι αιώνες, οι χιλιετίες ίσως. Αφού δεν υπήρχε κεντρική εξουσία ικανή να ελέγχει και να υπερασπίζεται τους ανθρώπους, καθένας ήταν αναγκασμένος να αναζητεί αλλού στήριγμα και προστασία. [...] Ύστερα, ο απομονωμένος άνθρωπος έπρεπε να εξασφαλίσει μια θέση ανάμεσα στους άλλους. Ανάλογα με το πόσο αδύνατος ή δυνατός αισθανόταν, γινόταν οπαδός κάποιου ισχυρού, ή συγκέντρωνε ο ίδιος οπαδούς γύρω του».
John A. Petropoulos, Πολιτική και συγκρότηση κράτους στο ελληνικό βασίλειο (1833-1843), Αθήνα, ΜΙΕΤ, 1997, σελ. 67.

ΚΕΙΜΕΝΟ Β
Φυσικούς και αξιόπιστους συμμάχους σε έναν κόσμο γεμάτο κινδύνους έβρισκε κανείς [...] στην οικογένεια. Η οικογένεια που περιλάμβανε πολλές γενεές και κλάδους συνήπτε κατά κανόνα οριζόντιες συμμαχίες με άλλες οικογένειες ή πρόσωπα της ίδιας κοινωνικής θέσης και κάθετες με υψηλότερα ιστάμενους πάτρονες και με τις οικογένειές τους, οι οποίες με τη σειρά τους ανήκαν στην πελατεία ανδρών με επιρροή. [...]
Πέντε θεσμοί συντηρούσαν τις οριζόντιες συμμαχίες οικογενειών, δημιουργούσαν αλληλεγγύη στις κάθετες, ιεραρχικά δομημένες πελατειακές ενώσεις και υποχρέωναν τα μέλη τους να τηρούν ορισμένους κανόνες συμπεριφοράς: γάμος, υιοθεσία, αδελφοποιία και κουμπαριά σε γάμο ή βάπτιση με κάποιον ισχυρό.
Gunnar Hering, Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα 1821-1936 (μετάφραση: Θόδωρος Παρασκευόπουλος), Αθήνα, ΜΙΕΤ, 2004, τ. 1, σελ. 63-64.

ΘΕΜΑ Δ1. Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις και τις πληροφορίες από τα κείμενα που σας δίνονται, να παρουσιάσετε τον ρόλο του εμπορίου στην οικονομική ανάπτυξη του Πόντου κατά τον 19ο και τις αρχές του 20ού αιώνα. Μονάδες 25

ΚΕΙΜΕΝΟ Α
Το εμπόριο εξακολούθησε να διεξάγεται στις πόλεις Τραπεζούντα και Αμισό. [...] Εμπορικά λιμάνια στον Πόντο ήταν η Κερασούντα, τα Κοτύωρα, η Οινόη, τα Σούρμενα κ.ά. Στην Τραπεζούντα το 1869 η αξία των εισαγωγών είχε φθάσει στα 62.787.464 φράγκα, με χώρες προελεύσεως κατά σειρά: Αγγλία, Περσία, Γαλλία, Ρωσία, Ελβετία και προτελευταία την Ελλάδα με 131.150 φράγκα, και των εξαγωγών στα 37.901.438 φράγκα, με προορισμό κατά σειρά: Περσία, Κωνσταντινούπολη, Ρωσία, Γαλλία, Καύκασο κ.ά.
Οδυσσεύς Λαμψίδης, «Πόντος», στο Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1977, τ. ΙΓ΄, σελ. 435.

ΚΕΙΜΕΝΟ Β
Στον Πόντο η οικονομική δραστηριότητα περιοριζόταν στην παραλιακή ζώνη και σ' αυτή πάλι ήκμαζε το ελληνικό στοιχείο. Το σπουδαιότερο κέντρο ήταν η Τραπεζούντα, που βρισκόταν στο τέλος του χερσαίου δρόμου και στο επίκεντρο της επικοινωνίας της Περσίας και της Κασπίας με όλη τη Μικρά Ασία και με τη Δύση. Το εμπόριο της Τραπεζούντας αναπτύχθηκε ιδιαίτερα από το 1883, όταν η Ρωσία απέκλεισε την οδό μέσω Καυκάσου στο περσικό εμπόριο, μέχρι το 1906, όταν αποκαταστάθηκε πάλι η επικοινωνία μέσω Ρωσίας. Στο διαμετακομιστικό εμπόριο της Τραπεζούντας η ελληνική ναυτιλία έπαιζε σημαντικό ρόλο -ερχόταν τρίτη στις εισαγωγές και εξαγωγές στο λιμάνι της πόλεως. Υπήρχε υποκατάστημα της Τράπεζας Αθηνών, ενώ οι ντόπιοι μεγάλοι τραπεζικοί και εμπορικοί οίκοι των Γ. Καπαγιαννίδη, αδελφών Φωστηροπούλου και των Θεοφύλακτου και Λεοντίδη ήλεγχαν την οικονομική ζωή του τόπου. Δεύτερη σε σημασία ερχόταν η Αμισός που ήκμαζε ως κέντρο εξαγωγής καπνού και διέθετε και αυτή υποκατάστημα της Τράπεζας Αθηνών. Η Κερασούντα και τα Κοτύωρα ήκμαζαν επίσης· και εκεί το εμπόριο ήταν στα χέρια των Ελλήνων.
Ελένη Κατσιαδάκη-Γαρδίκα, «Μικρά Ασία», στο Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1977, τ. ΙΔ΄, σελ. 372.

ΚΕΙΜΕΝΟ Γ
Όσον αφορά στην Αμισό, που βασιζόταν περισσότερο στην αγροτική παραγωγή της ενδοχώρας της -ήταν άλλωστε ιδανική η θέση της, για να εξυπηρετεί την κεντρική Ανατολία- οι εξαγωγές από το λιμάνι της αυξήθηκαν εντυπωσιακά χάρις σε συγκεκριμένα προϊόντα, όπως κυρίως τον καπνό, το σιτάρι, το αλεύρι και τη βρώμη, ενώ το ύψος των εισαγωγών δεν μεταβλήθηκε σημαντικά, καθώς άλλα προϊόντα μειώθηκαν (βαμβακερά και μάλλινα είδη, μέταλλα), και άλλα αυξήθηκαν (καφές, είδη σπιτιού και ζάχαρη).
Το λιμάνι της Κερασούντας, σε εξαιρετικά ευνοϊκή θέση για τις κεντρικές επαρχίες της Μ. Ασίας, παρουσιάζεται αναλογικά ως το πιο αποδοτικό στο εισαγωγικό και το εξαγωγικό εμπόριο.
Κυριάκος Χατζηκυριακίδης, «Η οικονομία του βιλαετίου Τραπεζούντας μέσα από τις εμπορικές εκθέσεις του Βρετανού Προξένου Alfred Biliotti (1873-1885)», στο Θεοδόσιος Αρ. Κυριακίδης και Κυριάκος Στ. Χατζηκυριακίδης (επιμ.), Ο Πόντος στην ύστερη Οθωμανική Αυτοκρατορία (1774-1908): Κοινωνία και Οικονομία, Θεσσαλονίκη, University Studio Press, 2018, σελ. 77.

Ενδεικτικές απαντήσεις – Ομάδα Πρώτη

Α1. α. Εθνικές γαίες: Οι εθνικές γαίες ήταν οι κτήσεις που περιήλθαν στην κυριότητα του ελληνικού κράτους κατά τη διάρκεια της Επανάστασης του 1821· επρόκειτο για τις γαίες που ανήκαν πριν στο οθωμανικό δημόσιο και σε μουσουλμάνους ιδιώτες και κατασχέθηκαν ή εγκαταλείφθηκαν με την αποχώρησή τους. Αποτελούσαν το μοναδικό ουσιαστικά περιουσιακό στοιχείο του νεοσύστατου κράτους και χρησιμοποιήθηκαν ως υποθήκη για τη σύναψη δανείων, ενώ ο τρόπος διανομής τους αποτέλεσε για δεκαετίες κεντρικό πολιτικό ζήτημα, μέχρι την οριστική διανομή με τη νομοθεσία του 1871.

β. Οργανικός Νόμος: Νομοθέτημα που παραχώρησε η Οθωμανική Πύλη στην Κρήτη το 1868, μετά την καταστολή της μεγάλης Κρητικής Επανάστασης του 1866-1869. Προέβλεπε ορισμένα διοικητικά και πολιτικά προνόμια για τους χριστιανούς του νησιού (συμμετοχή στη διοίκηση και στα δικαστήρια, Γενική Συνέλευση με εκλεγμένους αντιπροσώπους, χρήση της ελληνικής γλώσσας), χωρίς όμως να ικανοποιεί το αίτημα της ένωσης με την Ελλάδα. Αποτέλεσε το πρώτο βήμα σε μια σειρά παραχωρήσεων που συνεχίστηκε με τη Σύμβαση της Χαλέπας (1878).

γ. Εθνικόν Κομιτάτον: Πολιτικό κόμμα που συγκροτήθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1860, μετά το Σύνταγμα του 1864, με επικεφαλής τον Επαμεινώνδα Δεληγιώργη. Υποστήριζε την ανάπτυξη του κοινοβουλευτισμού και τον εκσυγχρονισμό της χώρας, την οικονομική ανάπτυξη, μεταρρυθμίσεις στη διοίκηση και στον στρατό, καθώς και την πολιτισμική εξάπλωση του ελληνισμού στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Α2. α. Λάθος (θεμελιωτής και πρώτος διοικητής ήταν ο Γεώργιος Σταύρος· ο Εϋνάρδος ήταν βασικός χρηματοδότης) · β. Λάθος (το Σύνταγμα του 1864 καθιέρωσε τη βασιλευομένη δημοκρατία· η συνταγματική μοναρχία ήταν το πολίτευμα του 1844) · γ. Σωστό · δ. Λάθος (ήταν υπερβολικά συντηρητικό και παραχωρούσε υπερεξουσίες στον Ύπατο Αρμοστή) · ε. Σωστό.

Β1. Κατά τον πρώτο αιώνα της ανεξαρτησίας οι ελληνικές εξαγωγές περιορίζονταν σε λίγα, κυρίως αγροτικά, προϊόντα. Κυρίαρχη θέση είχε η σταφίδα, που για δεκαετίες αποτελούσε το ήμισυ περίπου της αξίας των εξαγωγών και το «εθνικό» εξαγωγικό προϊόν, με αγορές κυρίως την Αγγλία και αργότερα τη Γαλλία· η εξάρτηση από αυτήν φάνηκε στη σταφιδική κρίση της δεκαετίας του 1890. Ακολουθούσαν το ελαιόλαδο και τα κρασιά, τα σύκα και, ιδίως μετά τις προσαρτήσεις της Θεσσαλίας και αργότερα της Μακεδονίας, ο καπνός, που στον Μεσοπόλεμο έγινε το πρώτο εξαγωγικό προϊόν. Σημαντικό μερίδιο είχαν και τα μεταλλεύματα (ο μόλυβδος και ο άργυρος του Λαυρίου, η σμύριδα της Νάξου), ενώ ο βαμβακερός και μάλλινος τομέας έδινε μικρές ποσότητες. Συνολικά, οι εξαγωγές ήταν εξαιρετικά μονομερείς και ευάλωτες στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών, γεγονός που εξηγεί τα χρόνια ελλείμματα του εμπορικού ισοζυγίου.

Β2. Η άφιξη των προσφύγων άλλαξε ριζικά την εθνολογική σύσταση της Ελλάδας προς την κατεύθυνση της ομοιογένειας. Με την ανταλλαγή των πληθυσμών αποχώρησαν οι μουσουλμάνοι και εγκαταστάθηκαν εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες πρόσφυγες, κυρίως στις Νέες Χώρες. Το ποσοστό των Ελλήνων στο σύνολο του πληθυσμού ανέβηκε από 80% (1920) σε 93,8% (1928). Η μεταβολή ήταν δραματική στη Μακεδονία, όπου οι Έλληνες από 42,6% το 1912 έφτασαν το 88,8% το 1926, και στη Δυτική Θράκη, όπου από 17% το 1920 αυξήθηκαν σε 62% το 1924. Έτσι ενισχύθηκαν εθνολογικά οι παραμεθόριες περιοχές, περιορίστηκε η παρουσία των σλαβόφωνων και άλλων ξενόφωνων πληθυσμών και εδραιώθηκε η ελληνικότητα των βόρειων επαρχιών.

Ενδεικτικές απαντήσεις – Ομάδα Δεύτερη

Γ1. α. Οι λόγοι οργάνωσης πελατειακών δικτύων. Σύμφωνα με το σχολικό βιβλίο, στην προεπαναστατική περίοδο οι Έλληνες ζούσαν σε μια κοινωνία όπου απουσίαζε η κρατική προστασία: η οθωμανική εξουσία ήταν αυθαίρετη και αναξιόπιστη, η ασφάλεια ζωής και περιουσίας δεν ήταν εξασφαλισμένη και η δικαιοσύνη δεν απονεμόταν με αντικειμενικά κριτήρια. Σε αυτές τις συνθήκες ο απλός άνθρωπος ήταν υποχρεωμένος να αναζητήσει προστασία σε κάποιον ισχυρό (πρόκριτο, κλεφταρματολό, Φαναριώτη, ανώτερο κληρικό), προσφέροντας σε αντάλλαγμα την πίστη και την υποστήριξή του· έτσι διαμορφώθηκαν πελατειακές σχέσεις, δίκτυα προστασίας και αλληλεξάρτησης. Το Κείμενο Α επιβεβαιώνει και αιτιολογεί τη διαδικασία: ο Thiersch εξηγεί ότι, «αφού δεν υπήρχε κεντρική εξουσία ικανή να ελέγχει και να υπερασπίζεται τους ανθρώπους, καθένας ήταν αναγκασμένος να αναζητεί αλλού στήριγμα και προστασία», ενώ η θέση κάθε ατόμου καθοριζόταν από τη δύναμή του: οι αδύναμοι γίνονταν οπαδοί κάποιου ισχυρού, οι ισχυροί συγκέντρωναν οπαδούς γύρω τους. Το σύστημα αυτό ήταν προϊόν «αιώνων», δηλαδή βαθιά ριζωμένο στην κοινωνική οργάνωση, γι' αυτό και μεταφέρθηκε αυτούσιο στο ελληνικό κράτος.

β. Ο ρόλος της οικογένειας. Το σχολικό βιβλίο υπογραμμίζει ότι η βάση των πελατειακών δικτύων ήταν η οικογένεια: οι ισχυρές οικογένειες των προκρίτων ή των αρματολών συγκροτούσαν, με δεσμούς συγγένειας, επιγαμίες και συμμαχίες, τοπικά «κόμματα» που ανταγωνίζονταν για την εξουσία και μοιράζονταν τα αξιώματα. Το Κείμενο Β συμπληρώνει: η οικογένεια ήταν ο «φυσικός και αξιόπιστος σύμμαχος» μέσα σε έναν κόσμο ανασφάλειας. Η πολυγενεακή οικογένεια σύναπτε «οριζόντιες» συμμαχίες με οικογένειες ίδιας κοινωνικής θέσης και «κάθετες» με ισχυρότερους πάτρονες, που με τη σειρά τους ήταν πελάτες ακόμη ισχυρότερων· έτσι σχηματιζόταν μια ιεραρχική πυραμίδα. Οι δεσμοί αυτοί παγιώνονταν με πέντε θεσμούς – γάμο, υιοθεσία, αδελφοποιία και κουμπαριά σε γάμο ή βάπτιση – που δημιουργούσαν αλληλεγγύη και υποχρέωναν τα μέλη σε κανόνες συμπεριφοράς. Η οικογένεια, επομένως, δεν ήταν απλώς κύτταρο κοινωνικής ζωής αλλά ο θεμελιώδης μηχανισμός συγκρότησης και αναπαραγωγής των πελατειακών δικτύων.

Δ1. Ο ρόλος του εμπορίου στην οικονομική ανάπτυξη του Πόντου. Σύμφωνα με το σχολικό βιβλίο, η οικονομική δραστηριότητα του ποντιακού ελληνισμού τον 19ο αιώνα στηρίχθηκε κυρίως στο εμπόριο και αναπτύχθηκε στα παράλια· κέντρα της ήταν η Τραπεζούντα, η Σαμψούντα (Αμισός), η Κερασούντα και τα Κοτύωρα. Το Κείμενο Α επιβεβαιώνει ότι το εμπόριο εξακολούθησε να διεξάγεται κυρίως στην Τραπεζούντα και την Αμισό, με δευτερεύοντα λιμάνια την Κερασούντα, τα Κοτύωρα, την Οινόη και τα Σούρμενα, και δίνει το μέγεθος: το 1869 οι εισαγωγές της Τραπεζούντας έφταναν τα 62,8 εκατ. φράγκα (κυρίως από Αγγλία, Περσία, Γαλλία, Ρωσία) και οι εξαγωγές τα 37,9 εκατ. (προς Περσία, Κωνσταντινούπολη, Ρωσία, Γαλλία, Καύκασο) – ενώ η Ελλάδα ήταν προτελευταία ως προμηθεύτρια, δείγμα ότι ο Πόντος ήταν ενταγμένος σε διεθνή και όχι ελλαδοκεντρικά δίκτυα.

Το Κείμενο Β εξηγεί τη γεωγραφική βάση αυτής της ευημερίας: η Τραπεζούντα βρισκόταν στο τέλος του χερσαίου δρόμου από την Περσία και την Κασπία προς τη Μικρά Ασία και τη Δύση, και λειτουργούσε ως διαμετακομιστικό κέντρο. Το εμπόριό της γνώρισε ιδιαίτερη άνθηση από το 1883 ως το 1906, όταν η Ρωσία απέκλεισε την οδό του Καυκάσου στο περσικό εμπόριο. Στο εμπόριο αυτό πρωταγωνιστούσαν οι Έλληνες: η ελληνική ναυτιλία ήταν τρίτη στις εισαγωγές και εξαγωγές του λιμανιού, λειτουργούσε υποκατάστημα της Τράπεζας Αθηνών και οι μεγάλοι ελληνικοί τραπεζικοί και εμπορικοί οίκοι (Καπαγιαννίδη, Φωστηροπούλου, Θεοφύλακτου, Λεοντίδη) έλεγχαν την οικονομική ζωή. Δεύτερο κέντρο ήταν η Αμισός, κέντρο εξαγωγής καπνού, με δικό της υποκατάστημα της Τράπεζας Αθηνών, ενώ η Κερασούντα και τα Κοτύωρα ήκμαζαν με το εμπόριο επίσης στα χέρια Ελλήνων.

Το Κείμενο Γ αναδεικνύει τον δεσμό εμπορίου και ενδοχώρας: η Αμισός, με ιδανική θέση για την εξυπηρέτηση της κεντρικής Ανατολίας, είδε τις εξαγωγές της να αυξάνονται εντυπωσιακά χάρη στον καπνό, το σιτάρι, το αλεύρι και τη βρώμη, ενώ οι εισαγωγές άλλαξαν σύνθεση (μείωση βαμβακερών, μάλλινων, μετάλλων – αύξηση καφέ, ειδών σπιτιού, ζάχαρης), ένδειξη ανερχόμενου βιοτικού επιπέδου. Η Κερασούντα, χάρη στη θέση της, ήταν αναλογικά το πιο αποδοτικό λιμάνι. Συνολικά, το εμπόριο αποτέλεσε την ατμομηχανή της ποντιακής οικονομίας: δημιούργησε μια ισχυρή ελληνική αστική τάξη εμπόρων και τραπεζιτών, τροφοδότησε τη ναυτιλία και, όπως σημειώνει το σχολικό βιβλίο, η οικονομική αυτή ευρωστία χρηματοδότησε την εκπαιδευτική και πνευματική άνθηση του Πόντου (Φροντιστήριο Τραπεζούντας, σχολεία, σύλλογοι) και την ενίσχυση της ελληνικής εθνικής συνείδησης ως τις αρχές του 20ού αιώνα.

Τι μας δίδαξαν τα θέματα του 2026

  • Οι όροι πιάνουν όλο το βιβλίο. Ο «Οργανικός Νόμος» προέρχεται από εισαγωγική παράγραφο του Κρητικού ζητήματος – όχι από «κεντρικό» κεφάλαιο. Δεν διαβάζουμε επιλεκτικά.
  • Στο Σ/Λ οι λεπτομέρειες μετρούν. Σταύρος ≠ Εϋνάρδος, 1844 συνταγματική μοναρχία ≠ 1864 βασιλευομένη δημοκρατία.
  • Οι πηγές δεν αντιγράφονται, αξιοποιούνται. Στο Γ1 και Δ1 η βαθμολογία κρίνεται από τη σύνδεση κάθε πληροφορίας της πηγής με τη γνώση του βιβλίου, όχι από την παράθεσή της.
  • Αριθμοί = επιχείρημα. Στο Β2 τα ποσοστά (80% → 93,8%, Μακεδονία 42,6% → 88,8%) είναι αυτά που δίνουν τις μονάδες.

Στο Φροντιστήριο Ορδίτη, στην Κάτω Αχαΐα, προετοιμάζουμε τους μαθητές όλων των τάξεων Γυμνασίου και Λυκείου σε όλα τα μαθήματα, με την Ιστορία να δουλεύεται από την αρχή της χρονιάς με ορισμούς, χρονολόγια και συστηματική άσκηση στην ανάλυση πηγών.

Πηγή θεμάτων: Υπουργείο Παιδείας – Πανελλαδικές 2026, Ιστορία Προσανατολισμού ΓΕΛ. Οι απαντήσεις είναι ενδεικτικές και συντάχθηκαν από τους φιλολόγους του Φροντιστηρίου Ορδίτη.